Με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας, η Σφίγγα της Νάξου «κλωνοποιήθηκε» μέσα σε χρόνο ρεκόρ.

Το μόνο πράγμα που τάραζε την ηρεμία του Σεν Σαβίν, χωριού στην περιοχή Σαμπάν Αρντέν της Γαλλίας, ήταν ένας παράξενος μηχανικός βόμβος που όμοιόν του δεν είχαν ξανακούσει ποτέ πριν οι κάτοικοι. Ο διαπεραστικός αυτός θόρυβος προερχόταν από μια κατάφωτη σκηνή στην άκρη των αγρών. Στο εσωτερικό της, ένα παράξενο χέρι το οποίο δεν ήταν ανθρώπινο σμίλευε ένα μεγάλο κομμάτι μαρμάρου. Η φιγούρα που είχε αρχίσει να μορφοποιείται μέσα από την άμορφη πέτρινη μάζα έμοιαζε πιο ζωντανή από ποτέ. Σε λίγο όλοι θα το έβλεπαν καθαρά: η Σφίγγα επέστρεφε στη ζωή. Η περιγραφή αυτή θα μπορούσε να είναι ο πρόλογος του νέου μυθιστορήματος του Νταν Μπράουν, στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση πρόκειται απλώς για την τελική πράξη μιας τεχνολογικής πρόκλησης. Το Σχέδιο Σφίγγα, μια συνεργασία μεταξύ Γάλλων και Ιταλών ερευνητών, έχει στόχο τη δημιουργία ενός πανομοιότυπου αντιγράφου της περίφημης Σφίγγας της Νάξου η οποία επί αιώνες κοσμούσε το ιερό των Δελφών. Αυτή τη φορά ο γλύπτης δεν ήταν άνθρωπος, αλλά το ιταλικό ρομπότ Μarmot 6400.

Ζωντανεύοντας έναν μύθο

Το άγαλμα της αυθεντικής Σφίγγας της Νάξου κατασκευάστηκε περί το 560 π.Χ. και για πολλά χρόνια έστεκε άγρυπνος φρουρός στην είσοδο του Μαντείου των Δελφών. Ήταν τοποθετημένο πάνω σε έναν κίονα ιωνικού ρυθμού ύψους δέκα μέτρων και αναπαριστούσε το μυθικό αυτό πλάσμα με σώμα λέαινας και κεφάλι γυναίκας. Σήμερα η Σφίγγα της Νάξου φυλάσσεται στο Μουσείο των Δελφών. Την ιδέα αναπαραγωγής ενός τέλειου αντίγραφου της διάσημης Σφίγγας του Μαντείου συνέλαβε το 2002 ο Πιερ Ιβ Σαγιάν, υπεύθυνος έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό και επικεφαλής της Αρχαιόπολης, κέντρου πολυμέσων για τη διάδοση της αρχαιολογίας στη Γαλλία. Όνειρό του ήταν να κατασκευάσει μια νέα Σφίγγα χρησιμοποιώντας το ίδιο ακριβώς υλικό από το οποίο είχε κατασκευαστεί η πρωτότυπη, το μάρμαρο. Ο μόνος τρόπος για να γίνει κάτι τέτοιο σε λογικό χρόνο και με σχετικά μικρό κόστος ήταν η χρήση ενός ρομπότ-καλλιτέχνη.

Το καλοκαίρι του 2004 ο Σαγιάν και η ομάδα του αποφάσισαν τελικά να προχωρήσουν. Το πρώτο πράγμα που έπρεπε να εξασφαλίσουν ήταν το ψηφιακό μοντέλο της Σφίγγας μέσω της σάρωσης με λέιζερ του πρωτότυπου αγάλματος. Λόγω όμως των Ολυμπιακών Αγώνων που διεξάγονταν εκείνη τη χρονιά στη χώρα μας, το Μουσείο των Δελφών δεν μπόρεσε να παραχωρήσει το αυθεντικό άγαλμα στον Σαγιάν. Ευτυχώς, υπήρχε ένα ακριβές αντίγραφο της Σφίγγας στη Γαλλία, στο εκπληκτικό Μουσείο Αντιγράφων της Λιόν. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες οι ειδικοί εργάστηκαν για να μειώσουν τον όγκο δεδομένων που κατέγραψαν –περίπου είκοσι GB!– και να τα εισαγάγουν στο ρομπότ. Άλλοι συνάδελφοί τους μελετούσαν πυρετωδώς τις κινήσεις του μηχανικού βραχίονα Marmot στην προσπάθειά τους να τις κάνουν πιο αρμονικές, όμοιες με εκείνες ενός πραγματικού γλύπτη. Οι πρώτες δοκιμές πραγματοποιήθηκαν σε μαλακό ασβεστόλιθο, πάνω στον οποίο το Marmot 6400 σμίλεψε ένα ακριβές αντίγραφο της Σφίγγας. Κατόπιν, αφού αντιμετώπισαν κάποια μικροπροβλήματα με επιτυχία, ξεκίνησε το κυρίως έργο.

Νερό και καλέμι

Σε αυτό το σημείο όμως οι ειδικοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα που κανείς δεν είχε προβλέψει. Δεν μπορούσαν να βρουν πουθενά ένα κομμάτι μάρμαρο τόσο μεγάλο για να σμιλέψουν τη Σφίγγα, η οποία είχε ύψος δυόμισι μέτρα από το κεφάλι έως τα πόδια. Μετά από πολλές αναζητήσεις προμηθεύτηκαν ένα τεράστιο κομμάτι μάρμαρο βάρους έξι τόνων από ένα λατομείο της Ιταλίας. Στο εργαστήριο του Σεν Σαβίν εργάζονταν νυχθημερόν. Το ρομπότ έκοβε, λείαινε και σμίλευε, ενώ στις οθόνες των συνδεδεμένων υπολογιστών εμφανίζονταν τα τρισδιάστατα μοντέλα του μυθικού πλάσματος. Στην άκρη του πορτοκαλί βραχίονά του προσαρμόστηκαν αιχμηρά εργαλεία για τις ανάγκες του έργου. Κοντά στην κεφαλή της μηχανής, τέσσερα λεπτά ακροφύσια εκτόξευαν νερό ανά τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να αποφευχθεί κάθε είδους υπερθέρμανση λόγω της τριβής μεταξύ του μετάλλου και του μαρμάρου. Κάθε φορά που το Μarmot 6400 έμπαινε σε λειτουργία εξέπεμπε έναν ρυθμικό ήχο σαν βόμβο εντόμου. Κάθε δευτερόλεπτο εισχωρούσε κατά είκοσι χιλιοστά μέσα στο μάρμαρο. Όσο περνούσε ο καιρός τα μέλη της ομάδας πείθονταν ότι το μηχάνημα δημιουργούσε κάτι που μέχρι πριν από λίγο καιρό κανείς δεν είχε φανταστεί. Πίσω από τις αλλεπάλληλες εκτινάξεις νερού και από το ακατάπαυστο σφυροκόπημα της σμίλης, η Σφίγγα ξαναγεννιόταν μπροστά στα μάτια τους. Κόρη του Τυφώνα και της Έχιδνας και αδερφή άλλων γνωστών τεράτων όπως η Λερναία Ύδρα, η Χίμαιρα, ο Όρθος και ο Κέρβερος, η ακοίμητη φύλακας του Μαντείου των Δελφών αιφνιδίαζε τους περαστικούς στο όρος Φίκιον της Βοιωτίας με το αίνιγμά της: «Τι είναι αυτό που το πρωί έχει τέσσερα πόδια, κατά τη διάρκεια της ημέρας έχει δύο και κατά τη δύση του ηλίου τρία;». Όποιος περαστικός έδινε λανθασμένη απάντηση έβρισκε φρικτό θάνατο από τα τρομερά σαγόνια της Σφίγγας. Μέχρι που εμφανίστηκε ο νεαρός Οιδίποδας, ο οποίος έδωσε τη σωστή απάντηση: «Αυτό είναι ο άνθρωπος». Τότε η Σφίγγα έπεσε κάτω από τον βράχο στον οποίο στεκόταν μεγαλοπρεπής και ο Οιδίποδας συνέχισε την πορεία του φτάνοντας τελικά στη Θήβα, όπου έγινε βασιλιάς αφού σκότωσε τον πατέρα του και παντρεύτηκε τη μητέρα του.

Κλωνοποίηση αγαλμάτων

Μετά από 2.500 χρόνια, το δίλημμα που βασανίζει τους αρχαιολόγους και τους ιστορικούς είναι άλλο: κατά πόσο είναι σωστό να «κλωνοποιούνται» αγάλματα και μνημεία της αρχαιότητας. Οι Γάλλοι ερευνητές ισχυρίζονται πως είναι, ειδικά όταν όλη τη δουλειά κάνει ένα ρομπότ που δεν «ερμηνεύει» το κομμάτι καλλιτεχνικά αλλά περιορίζεται στην αντιγραφή του με βάση μια αυστηρή και ψυχρή γλώσσα προγραμματισμού. Οι πιο πρακτικοί υποστηρίζουν ότι χάρη σε αυτή την τεχνολογία θα μπορούσαν να διασωθούν πολλά σπουδαία μνημεία του πολιτισμού μας τα οποία σήμερα κινδυνεύουν από την ατμοσφαιρική ρύπανση, τους πολέμους, τους βανδαλισμούς και τις κλοπές. Όσο για την κλωνοποιημένη Σφίγγα, αυτή έχει αποκτήσει ήδη από τις 9 Σεπτεμβρίου του 2005 μια νέα μεγαλοπρεπή έδρα ως φύλακας στην Αρχαιόπολη, στο κέντρο όπου δημιουργήθηκε.

Πηγή: http://www.focusmag.gr